klomps_header_001

Pilotproject - Vier aardgasvrije woningen naast elkaar met elk unieke warmtebron

Vier aardgasvrije woningen zijn naast elkaar in Lichtenvoorde gerealiseerd met elk een unieke duurzame warmtebron. Bodemwarmte, luchtwarmte en zonnewarmte worden ingezet, waarvan één woning is voorzien van een bufferzak in de kruipruimte. Woningcorporatie ProWonen wil met deze pilot ervaring opdoen met diverse gasloze installaties.

De vier warmtebronnen worden gedurende drie jaar gemonitord op warmteverbruik en COP en onderling vergeleken op rendement en verbruik. Zodoende krijgt de woningcorporatie inzicht wat de beste oplossing is in met name bestaande bouw. Want op dat terrein ligt de grootste uitgave qua woningverduurzaming. Projectleider namens de corporatie, Hendrik Mulder: “Daarbij gaat het zeker om 300 woningen per jaar. Daarom willen we ervaring opdoen in systemen die op maat toepasbaar zijn voor nieuwbouw èn renovatie. Een bronboring in een bestaande tuin kan bijvoorbeeld lastig zijn; een bekend alternatief is dan luchtwarmte. Relatief eenvoudig toepasbaar in bestaande bouw, maar onderhoud op lange termijn en eventuele geluidsoverlast kunnen problematisch zijn. Ook de Triple Solar panelen (pv-panelen met thermische wisselaar – red.) en de buffering van warmte via een grote zak in de kruipruimte (SolarFreezer) zijn interessante opties voor verduurzaming van bestaande woningen.” 

Lichtenvoorde, 4 woningen pilotproject (1)

Meest rendabele warmtebron in bestaande bouw
Naast een vergelijk tussen het energiegebonden verbruik wil ProWonen ook van de bewoners weten hoe ze de warmtebron ervaren qua comfort en gebruiks- en bediengemak. De betreffende bewoners zijn hierover geïnformeerd en willen graag meewerken aan het vergelijkend onderzoek.

De basisinstallatie verschilt niet van elkaar. Alle vier woningen zijn voorzien van een warmtepomp, WTW-installatie en vloerverwarming.  De woningen met zonnepanelen en bodemwarmte zijn voorzien van Nibe pomp, model F1255-6-pc die begrensd is op een vermogen van 6 kW en een COP heeft van 4,72 bij een brontemperatuur van 0 graden en een aanvoertemperatuur naar 35 graden. Dit model is voorzien van een ingebouwde passieve koelmodule, waardoor de compressor in de warmtepomp niet hoeft te draaien. Voor de luchtwarmtepomp is eveneens gekozen voor Nibe, de modulerende AMS 10 levert een maximale aanvoertemperatuur van 58 graden en heeft een COP van maximaal 5,3 bij 7/35 graden.

SolarFreezer
De meest in het oog springende warmtebron is het SolarFreezer systeem, een combinatie van een bufferzak in de kruipruimte met op het dak acht thermische collectoren die achter de evenzovele pv-paneel zijn geïnstalleerd. De thermische opbrengst per PVT-paneel, dat zowel stroom als warmte genereert, wordt geschat op 3,7 GJ per jaar. De warmtepomp gebruikt de warmte van de collectoren voor warm tapwater en ruimteverwarming. Warmte die overblijft wordt in de bufferzak gestopt. Als de collectoren te weinig thermische energie bevatten maakt de warmtepomp gebruik van de warmte in de bufferzak. In de bufferzak gaat circa 10 kuub water en de temperatuur is ingeregeld tot maximaal 20 graden.  

“Wij zijn al lang in gesprek met ProWonen om SolarFreezer in te zetten in één van haar projecten”, zegt directeur Jacques Mathijsen. “Ik geloof in de reële verbruiksdata, meer dan in een door de fabrikant opgegeven COP. Wat dat betreft zijn we overtuigd van een goed resultaat in Lichtenvoorde. Op basis van de monitoring van intussen circa 40 systemen presteert SolarFreezer boven verwachting.”

SolarFreezer begeleidt de installateur ‘on the job’, omdat het systeem nog relatief nieuw is. Vooral de aansluiting en het leggen van de lamellen in de bufferzak vraagt enige training. Ook voor installateur op het project in Lichtenvoorde: Rouweler Installatietechniek. “We hadden er nog niet mee gewerkt. Dan moet je in het begin wat aftasten hoe SolarFreezer het systeem geïnstalleerd wil hebben”, aldus directeur Rens Rouweler voor wie de andere toegepaste bronnen – de verticale bodemwisselaar, pv-panelen en Triple Solarpanelen (pv-panelen met thermische wisselaar) en luchtwarmtepomp - bekender zijn. “Maar toch blijft het altijd per gebouw maatwerk.”

Monitoren, vergelijken en coachen
Naast de bouw van de woningen is Klomps Bouwbedrijf verantwoordelijk voor de monitoring van de vier verschillende warmtebronnen en de vergelijking van het gebouwgebonden energievebruik. Het bouwbedrijf maakt daarbij gebruik van het Home Energy Monitoring van Xemex-Cast4All. Het fundament voor het verzamelen van de diverse verbruiksdata vormt de SIM gateway waarop verschillende sensoren en kWh-meters op worden aangesloten.  

Het verbruik van de ‘installatiehardware’ is makkelijk en objectief te meten, maar het gedrag van de bewoners is lastiger in te schatten en te volgen. De één heeft het pas comfortabel met 22 graden, terwijl de ander al gedijt bij 19 graden. “We proberen bewoners zo goed mogelijk voor te lichten zodat ze zich bewust zijn van hun energiegedrag. We adviseren hen zoveel mogelijk de ruimtetemperatuur op 20 graden te houden, zodat we de woningen goed kunnen vergelijken”, aldus commercieel manager Koen op den Kelder van Klomps Bouwbedrijf.

Het doel van de monitoring is om de reële COP en het energieverbruik van de warmtepomp in de vier verschillende constellaties te meten en te vergelijken. Daarbij gebruikt Klomps Bouwbedrijf de nZEB-rekenmethode, zeg maar de Nederlandse vorm van de bouwfysische berekening van het Passiefhuis (PHPP). Uitgangspunt van deze methodiek is om de hoeveelheid passieve warmte te bepalen door zoninstraling en gebruik van de woning en hoe groot vervolgens het energieverlies is door transmissie en ventilatie. Daar komen volgens Op den Kelder maandwaardes uit die via een softwaretool vertaald worden naar dagwaardes. Via een online app krijgen de bewoners een soort energiebundel. Wanneer ze over hun bundel heengaan ontvangt de woningcorporatie een waarschuwing om bij te sturen en eventueel de bewoner te coachen in hun energiegedrag. Ook bewoners zien in de app of ze binnen hun energiebundel zullen blijven of niet.

Lichtenvoorde, 4 woningen pilotproject (2)

Ook verschenen in Vakblad Installatie.

  • mobile_call
  • mobile_maps

Pilotproject - Vier aardgasvrije woningen naast elkaar met elk unieke warmtebron

Vier aardgasvrije woningen zijn naast elkaar in Lichtenvoorde gerealiseerd met elk een unieke duurzame warmtebron. Bodemwarmte, luchtwarmte en zonnewarmte worden ingezet, waarvan één woning is voorzien van een bufferzak in de kruipruimte. Woningcorporatie ProWonen wil met deze pilot ervaring opdoen met diverse gasloze installaties.

De vier warmtebronnen worden gedurende drie jaar gemonitord op warmteverbruik en COP en onderling vergeleken op rendement en verbruik. Zodoende krijgt de woningcorporatie inzicht wat de beste oplossing is in met name bestaande bouw. Want op dat terrein ligt de grootste uitgave qua woningverduurzaming. Projectleider namens de corporatie, Hendrik Mulder: “Daarbij gaat het zeker om 300 woningen per jaar. Daarom willen we ervaring opdoen in systemen die op maat toepasbaar zijn voor nieuwbouw èn renovatie. Een bronboring in een bestaande tuin kan bijvoorbeeld lastig zijn; een bekend alternatief is dan luchtwarmte. Relatief eenvoudig toepasbaar in bestaande bouw, maar onderhoud op lange termijn en eventuele geluidsoverlast kunnen problematisch zijn. Ook de Triple Solar panelen (pv-panelen met thermische wisselaar – red.) en de buffering van warmte via een grote zak in de kruipruimte (SolarFreezer) zijn interessante opties voor verduurzaming van bestaande woningen.” 

Lichtenvoorde, 4 woningen pilotproject (1)

Meest rendabele warmtebron in bestaande bouw
Naast een vergelijk tussen het energiegebonden verbruik wil ProWonen ook van de bewoners weten hoe ze de warmtebron ervaren qua comfort en gebruiks- en bediengemak. De betreffende bewoners zijn hierover geïnformeerd en willen graag meewerken aan het vergelijkend onderzoek.

De basisinstallatie verschilt niet van elkaar. Alle vier woningen zijn voorzien van een warmtepomp, WTW-installatie en vloerverwarming.  De woningen met zonnepanelen en bodemwarmte zijn voorzien van Nibe pomp, model F1255-6-pc die begrensd is op een vermogen van 6 kW en een COP heeft van 4,72 bij een brontemperatuur van 0 graden en een aanvoertemperatuur naar 35 graden. Dit model is voorzien van een ingebouwde passieve koelmodule, waardoor de compressor in de warmtepomp niet hoeft te draaien. Voor de luchtwarmtepomp is eveneens gekozen voor Nibe, de modulerende AMS 10 levert een maximale aanvoertemperatuur van 58 graden en heeft een COP van maximaal 5,3 bij 7/35 graden.

SolarFreezer
De meest in het oog springende warmtebron is het SolarFreezer systeem, een combinatie van een bufferzak in de kruipruimte met op het dak acht thermische collectoren die achter de evenzovele pv-paneel zijn geïnstalleerd. De thermische opbrengst per PVT-paneel, dat zowel stroom als warmte genereert, wordt geschat op 3,7 GJ per jaar. De warmtepomp gebruikt de warmte van de collectoren voor warm tapwater en ruimteverwarming. Warmte die overblijft wordt in de bufferzak gestopt. Als de collectoren te weinig thermische energie bevatten maakt de warmtepomp gebruik van de warmte in de bufferzak. In de bufferzak gaat circa 10 kuub water en de temperatuur is ingeregeld tot maximaal 20 graden.  

“Wij zijn al lang in gesprek met ProWonen om SolarFreezer in te zetten in één van haar projecten”, zegt directeur Jacques Mathijsen. “Ik geloof in de reële verbruiksdata, meer dan in een door de fabrikant opgegeven COP. Wat dat betreft zijn we overtuigd van een goed resultaat in Lichtenvoorde. Op basis van de monitoring van intussen circa 40 systemen presteert SolarFreezer boven verwachting.”

SolarFreezer begeleidt de installateur ‘on the job’, omdat het systeem nog relatief nieuw is. Vooral de aansluiting en het leggen van de lamellen in de bufferzak vraagt enige training. Ook voor installateur op het project in Lichtenvoorde: Rouweler Installatietechniek. “We hadden er nog niet mee gewerkt. Dan moet je in het begin wat aftasten hoe SolarFreezer het systeem geïnstalleerd wil hebben”, aldus directeur Rens Rouweler voor wie de andere toegepaste bronnen – de verticale bodemwisselaar, pv-panelen en Triple Solarpanelen (pv-panelen met thermische wisselaar) en luchtwarmtepomp - bekender zijn. “Maar toch blijft het altijd per gebouw maatwerk.”

Monitoren, vergelijken en coachen
Naast de bouw van de woningen is Klomps Bouwbedrijf verantwoordelijk voor de monitoring van de vier verschillende warmtebronnen en de vergelijking van het gebouwgebonden energievebruik. Het bouwbedrijf maakt daarbij gebruik van het Home Energy Monitoring van Xemex-Cast4All. Het fundament voor het verzamelen van de diverse verbruiksdata vormt de SIM gateway waarop verschillende sensoren en kWh-meters op worden aangesloten.  

Het verbruik van de ‘installatiehardware’ is makkelijk en objectief te meten, maar het gedrag van de bewoners is lastiger in te schatten en te volgen. De één heeft het pas comfortabel met 22 graden, terwijl de ander al gedijt bij 19 graden. “We proberen bewoners zo goed mogelijk voor te lichten zodat ze zich bewust zijn van hun energiegedrag. We adviseren hen zoveel mogelijk de ruimtetemperatuur op 20 graden te houden, zodat we de woningen goed kunnen vergelijken”, aldus commercieel manager Koen op den Kelder van Klomps Bouwbedrijf.

Het doel van de monitoring is om de reële COP en het energieverbruik van de warmtepomp in de vier verschillende constellaties te meten en te vergelijken. Daarbij gebruikt Klomps Bouwbedrijf de nZEB-rekenmethode, zeg maar de Nederlandse vorm van de bouwfysische berekening van het Passiefhuis (PHPP). Uitgangspunt van deze methodiek is om de hoeveelheid passieve warmte te bepalen door zoninstraling en gebruik van de woning en hoe groot vervolgens het energieverlies is door transmissie en ventilatie. Daar komen volgens Op den Kelder maandwaardes uit die via een softwaretool vertaald worden naar dagwaardes. Via een online app krijgen de bewoners een soort energiebundel. Wanneer ze over hun bundel heengaan ontvangt de woningcorporatie een waarschuwing om bij te sturen en eventueel de bewoner te coachen in hun energiegedrag. Ook bewoners zien in de app of ze binnen hun energiebundel zullen blijven of niet.

Lichtenvoorde, 4 woningen pilotproject (2)

Ook verschenen in Vakblad Installatie.